Pro admini - Blog wiedzy o prawie administracyjnym

Wpis

środa, 17 lipca 2013

Zasada praworządności – art. 6 KPA

   Zasada praworządności stanowi pierwszą zasadę ogólną wyrażoną w Kodeksie postępowania administracyjnego Głównym jej założeniem jest działanie organów administracji publicznej w granicach i na podstawie prawa. Oczywiście, od razu widzimy, że zasada ta stanowi powtórzenie art. 7 Konstytucji, który również mówi o tym, że „Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa”. Oznacza to, że w przypadku niewyrażenia tej zasady w KPA, nadal obowiązywałaby ona organy administracji publicznej, jako zasada naczelna (wynikająca z Konstytucji, a jak wiadomo, Konstytucję możemy stosować bezpośrednio).

Co więc kryje się w tak prostej w swojej konstrukcji i treści zasadzie?

 

   Działanie na podstawie prawa oznacza, iż podejmowane przez organ administracji publicznej czynności procesowe muszą znajdować swoje oparcie w przepisach prawa wynikających ze źródeł prawa powszechnie obowiązującego. Czy organ w oparciu o ten przepis mógłby odmówić zastosowania konkretnego przepisu ustawowego, uznając go za niezgodny z Konstytucją? Wydaje się, że nie ma takiej możliwości. Oznacza to, że organ administracji publicznej stosuje takie przepisy prawne, jakie aktualnie obowiązują. Nie ma więc możliwości odmowy zastosowania jakiegoś przepisu.

 

    Działanie w granicach prawa oznacza, iż organ administracji publicznej stosuje w sposób odpowiedni wykładnię przepisów prawa, uwzględniając zasady jej prowadzenia. Postępowanie administracyjne stanowi zorganizowany proces stosowania prawa. Obejmuje on cztery etapy:

  1. ustalenie, jaka norma obowiązuje w znaczeniu dostatecznie określonym dla potrzeb rozstrzygnięcia,
  2. uznanie za udowodniony fakt na podstawie określonych materiałów i w oparciu o przyjętą teorię dowodów oraz ujęcie tego faktu w języku stosowanej normy,
  3. subsumcja faktu, uznanego za udowodniony, pod stosowaną normę prawną,
  4. wiążące ustalenie konsekwencji prawnych faktu uznanego za udowodniony na podstawie stosowanej normy.

 

   Pierwszy etap odnosi się do ustalenia właściwej normy prawnej, a więc przede wszystkim zastosowania odpowiedniego przepisu wynikającego ze źródeł prawa powszechnie obowiązującego. Jako źródło, w którym organy administracji publicznej powinny szukać przepisów, należy wskazać zarówno Konstytucję (teoretycznie), ustawy, akty prawa międzynarodowego, jak przepisy wykonawcze wydane na podstawie ustawy. Organ administracji publicznej musi ustalić, czy istnieje norma prawna odnosząca się do danego typu spraw, czy przewidziane jest rozstrzygnięcie w formie decyzji administracyjnej, czy norma ta weszła w życie oraz czy nie została derogowana. Po określeniu przepisu z jakiego organ będzie korzystał, powinien on dokonać interpretacji normy, czyli „odczytać” ją z danego przepisu. Norma ta albo będzie dla niego całkowicie zrozumiała (sytuacja tzw. izomorfii), albo też zaistnieje konieczność zastosowania odpowiednich reguł interpretacyjnych. Kolejne etapy stosowania prawa w swojej istocie nie różnią się od tego, o czym mówimy w ramach poznawania prawoznawstwa. Mamy więc ustalenie faktu i jego ujęcie w ramach języka normy, subsumcję, czyli dopasowanie odpowiedniej normy do faktu (lub faktu do normy) oraz ustalenie następstw prawnych, czyli faktyczne wydanie decyzji administracyjnej.

 

   Jeżeli organ administracji publicznej dopuści się błędu w momencie wyboru źródła prawa, czy też ustalania istnienia normy prawnej możemy mówić o wydaniu decyzji administracyjnej bez podstawy prawnej. Jeżeli organ administracji publicznej w sposób odpowiedni ustali istnienie normy prawnej, ale dopuści się błędu w subsumcji, możemy mówić o wydaniu decyzji administracyjnej z rażącym naruszeniem prawa. Ma to znaczenie szczególnie jako podstawa stwierdzenia nieważności decyzji (art. 156 § 1 pkt 2 KPA).

 

Problemy praktyczne:

  1. Co w sytuacji, w której podmiot zobowiązany do wydania aktu prawnego na podstawie delegacji ustawowej nie wydaje tego aktu?

W sytuacji takiej organ administracji publicznej nie może orzekać według swojego uznania. Oznacza to, że nie mamy automatycznie do czynienia z decyzją uznaniową. Organ w praktyce nie ma możliwości wydania decyzji administracyjnej. Oczywiście, organ zobowiązany do wydania aktu ponosi odpowiedzialność za szkody na zasadach ogólnych (określonych w Kodeksie cywilnym).

  1. Czy w postępowaniu administracyjnym można korzystać z analogii?

Przepisy postępowania administracyjnego wykluczają możliwość stosowania analogii. Organy administracji publicznej związane są przepisami prawa, nie ma więc miejsca na analogię. Oczywiście, trzeba pamiętać o decyzjach uznaniowych, które niejako „tylnymi drzwiami” mogą wprowadzać elementy analogii. Będzie to jednak kwestia uzasadnienia decyzji uznaniowej, a więc nie będzie to czysta analogia w rozumieniu prawoznawstwa. Z analogią mamy do czynienia w przypadku luki w prawie, którą próbujemy dzięki niej zapełnić, a w przypadku decyzji uznaniowej nie występuje taka luka.

Szczegóły wpisu

Tagi:
Autor(ka):
proadmini
Czas publikacji:
środa, 17 lipca 2013 18:22